Menu

Muzikanten en pijnklachten

Deel dit met je familie en vrienden
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

Pijn bij het musiceren kan belemmerend werken bij het maken van (professionele) muziek. Pijn word door de muzikant genegeerd om maar te kunnen blijven spelen. Gewrichtspijn komt vaak voor en kan worden veroorzaakt door repeterende bewegingen (RSI/CANS).
De huidige druk op muzikanten is best hoog. Er is vaak lang geoefend, accommodaties en boekingen zijn al ver van te voren vastgelegd, ziek worden is geen optie. Door bezuinigingen staan banen onder druk en de stress zorgt voor verkramping van spieren met als gevolg rugpijn, nekpijn, schouderpijn en pijn aan handen en vingers.

Aanvankelijk leek het erop dat RSI-klachten voornamelijk werden veroorzaakt door fysieke belasting, zoals houding en repeterende bewegingen. Langzamerhand is aanvaard, dat een hoge werkdruk en stress ook risicofactoren zijn voor het ontstaan van RSI gerelateerde klachten.

Pijn in de onderrug bij muzikanten

Klachten ontstaan vaak door een verstoorde balans tussen belasting en belastbaarheid. Als de belastbaarheid daalt door een slechte houding krijg je een overbelasting: RSI of – erger nog – dystonie. Wie last heeft van RSI zou eigenlijk opnieuw moeten leren spelen, in de juiste houding.

Onderzoek

In het 300 pagina’s tellende onderzoek “Gevaarlijk spel” is onderzocht waar de risico’s voor de Nederlandse muzikanten liggen. het is wel een onderzoek van 2006 maar daarin staan toch een aantal opvallende conclusies die ook nu nog zullen gelden. Aanvankelijk bieden de meeste onderzoeken, naast het bespelen van het instrument als oorzaak, een grote variatie aan mogelijke nevenoorzaken van Playing-related musculoskeletal disorders (PRMD), zoals speelhouding, conditie en hypermobiliteit.

Opvallende feiten uit het onderzoek:

  • Beroepsmusici sterven 20% –22% eerder dan de overige bevolking.
  • Hartziekten zorgen voor 5% hogere sterfte onder musici.
  • Het gebruik van bèta-blockers ligt tussen 27,1% en 30%.
  • 59% van Nederlandse orkestmusici heeft last van podiumangst en 32% gebruikt (in 1994) medicatie tegen podiumangst, waarvan 21% bètablokkers en 11% tranquilizers.
  • 56% van de orkestmusici drinkt dagelijks, c.q. meerdere keren per week alcohol, het gebruik hangt nauw samen met het vóórkomen van klachten aan het bewegingsapparaat.
  • 30% van de musici heeft chronische pijn, dus ook als zij niet musiceren.
  • 15% gaat vroegtijdig met pensioen.
  • Er is een significant verband tussen werkstress en het voorkomen van een aantal psychische- zowel als fysieke medische klachten.
  • Musici, die van aandoeningen last hebben die verband houden met het spelen, vertonen een verhoogde mate van angst en depressiviteit. Musici lijken daardoor vaak aan psychologische stress te lijden als reactie op lichamelijke belemmeringen. Daarentegen vertonen zij andersom ook de tendens om psychosociale problemen of conflicten in de vorm van lichamelijke symptomen tot uitdrukking te brengen.
  • In bijna alle onderzoeken naar musculosceletaire aandoeningen bij musici blijken vrouwen meer problemen te hebben dan mannen. Ten opzichte van de overige bevolking melden manlijke musici driemaal meer en vrouwen viermaal meer pijn in vingers en handen. Schouders, armen en ellebogen leverden bij musici 2 tot 3,5 maal vaker pijnklachten op, ook hier belangrijk meer bij vrouwen dan bij mannen.
  • Op psychisch gebied komen neerslachtigheid (meer bij mannen), leegheid en moeheid tot tweemaal vaker voor dan gemiddeld

De meest opmerkelijke bevindingen uit het onderzoek waren dat:

  • Musici zich niet bewust zijn van het belang om bij het optreden van de eerste symptomen van een blessure een specialist te raadplegen.
  • Het meest aangedaan is het musculoskeletaire systeem (85,7% van de geblesseerden en 66,9% van alle geënquêteerden).
  • De aandoeningen van de musici zijn zelden onbeduidend.
  • Ten aanzien van preventiebeleid is het belangrijk te interveniëren bij jonge musici (11-20 jr.) en bij de docenten.

Muziekstudenten en jonge musici

Voor muziekstudenten aan het conservatorium is de situatie niet beter. De instrumentgerelateerde problemen komen, in alle hevigheid, al voor op het conservatorium. In vergelijking met andere studenten hebben muziekstudenten grotere gezondheidsproblemen aan het begin van hun studie. 25% geeft aan instrumentgerelateerde problemen te hebben. De oorsprong van de problematiek kan dus nog eerder liggen. Studiedruk, stress en concurrentie jagen de muziekstudenten over de grens van hun belastbaarheid.

han-, arm- en schouderklachten bij muziekstudenten
bron: Gevaarlijk spel

Andere risico factoren

Naast de risico’s en feiten uit het onderzoek zijn er natuurlijk nog meer
factoren die een rol spelen bij muzikanten (bandleden) zoals een verstoord dag en nacht ritme met weinig slaap. Veel en langdurig reizen. Gebruik van
stimulerende middelen als alcohol en drugs. Tijdsdruk door het instuderen van partituren, groepsdruk, je voelt je onmisbaar en kan je orkest- of bandleden niet in de steek laten. En natuurlijk een enorme hoeveelheid musici met gehoorschade. (bijvoorbeeld Tinitus)

Fysieke prestaties op topsport niveau

De fysieke prestaties van muzikanten zijn te vergelijken met die van
topatleten. In principe geldt dat voor elke muzikant die uren zit of staat te
spelen. Echter, de topsporter heeft een begeleidingsteam en de beschikking over een fysiotherapeut die er voor zorgt dat het lichamelijk aan niets ontbreekt. Pijnklachten bij de musici worden onderdrukt met medicatie of stimulerende middelen, 60% zou nooit pijnvrij spelen.

NOS pijnklachten bij muzikanten onderzocht

Pijnklachten bij muzikanten die veel voorkomen zijn:

Zit recht en sta recht

Stackchair stoel voor muzikanten en orkesten

Stackchair

Langdurig staan is net zo slecht als langdurig zitten! Probeer af te wisselen. Als we kijken naar de stoel die musici veel gebruiken dan zien we over het algemeen de bekende stackchairs. Eenvoudige zaalstoelen die vaak op het podium staan voor orkesten. Een muzikanten stoel met vaste zithoogte en een rugleuning die schuin naar achteren staat en een luie zit veroorzaakt. Iedereen moet er maar op zitten, of u nu klein bent of wat langer, er is geen keuze. Recht op zitten op deze muziekstoel is bijna niet mogelijk en geeft een zware lichamelijke rug-belasting. Mensen zijn immers niet gemaakt om stil te zitten

mensen zijn niet gemaakt om stil te zitten

Veel musici spelend zittend

Omdat veel muzikanten zittend spelen is het handig om te weten hoe u dat het beste kan doen.

ruggenwervels in natuurlijke s-vorm

Voor de mens is de houding bij rechtop lopen het beste. Zitten is voor mensen lastiger vol te houden. Maar we willen nu eenmaal zitten… iemand die 72 jaar wordt heeft gemiddeld 32 jaar van zijn leven gezeten! De beste zithouding is die houding waarbij de natuurlijke S-vorm van de wervelkolom blijft bestaan. Een voorovergebogen houding geeft teveel druk op de tussenwervelschijven door een kanteling van de lendenwervels. Rechtop zitten kunnen we nog wel als baby maar dat verleren we al snel. We hebben dan ook ondersteuning nodig als we langdurig rechtop willen zitten. Wanneer de buikspieren en rugspieren verzwakt zijn kunnen we de ruggengraat niet goed meer ondersteunen.

Gevolgen van een slechte muziek-stoel

De gevolgen van een verkeerde houding op een slechte stoel voor musici geven een te hoge belasting voor de tussenwervelschijven waardoor deze verkeerd belast worden. Het zou al heel veel schelen als een goede lendenondersteuning aanwezig is. Dit helpt om het lichaam te strekken. Ieder instrument vraagt echter om een eigen speelhouding. Het probleem is dat in de orkestbak of op het podium gebruik moet worden gemaakt van de bekende stapelbare (stackchair) stoelen. Deze zijn niet in hoogte instelbaar.

Muziekstoel voor muzikanten

Daarom zou het al beter zijn de muzikanten een tweetal hoogte varianten van deze muziek stoelen aan te bieden. Een verkeerde zithoogte kan bloedophoping in de benen veroorzaken en slapende benen en tintelende voeten. Een te lage zithoogte leidt tot het knikken van de strekspieren van de onderarmen en kan bijdragen aan een tennis elleboog.

Voor thuis, op de muziekschool of in kleine repetitieruimtes kan beter een eenvoudig in hoogte verstelbare muziekstoel gebruikt worden. Het meest ideale daarbij is een stoel met een zitting die schuin naar voren afloopt. We noemen dit ook wel een gitaarstoel of saxofoonstoel.

Voordelen ergonomische muziekstoel voor muzikanten

  • De kleine maar stevige kruisvoet zit niet in de weg voor de voeten.
  • De zitting heeft de juiste breedte en juiste diepte en is daarom geschikt voor iedere speelhouding.
  • De muziekstoel heeft geen onderdelen die uitsteken zodat het instrument niet beschadigd kan worden.
  • de hoogte van de ergonomische muzikanten stoel is goed in hoogte in te stellen en daarom geschikt voor kleine en lange mensen (kinderen)
  • De zithoek kan traploos worden ingesteld en dus schuin naar voren worden geplaatst waardoor er een grotere openingshoek van het bekken ontstaat en het eenvoudiger is met een rechte rug te zitten.
  • De rugleuning is in hoogte instelbaar en traploos in hoek verstelbaar.
  • De muziekstoel is door de compacte afmetingen en lage gewicht eenvoudig mee te nemen.
  • De stoel is zowel op vloerdoppen als ook op wielen verkrijgbaar
  • Door de ronde afwerking van de zitting drukt deze niet in de bovenbenen.
  • Voor gitaristen is de stoel verkrijgbaar met een voetenring voor ondersteuning van het been waarop de gitaar rust.

Ergonomische gitaarstoel

Eigen productie muziekstoel

In onze werkplaats in Herpen (NB) bouwen we de stoel voor musici geheel zelf. Wanneer er op uw wens aanpassingen nodig zijn dan is dit geen enkel probleem. U bent van harte welkom in Herpen om zelf het comfort van zitten op de muziekstoel te ervaren.

Voor meer informatie (en prijzen) of advies over muziekstoelen bel 0318-484854 of vul het contactformulier in.